De Interventie
Uit recentelijk onderzoek van Kosters et al., (2022) is gebleken dat de geluidsomgeving waarin mensen met dementie zich bevinden van invloed is op hun stemming en gedrag, en dat een onrustige en overprikkelende geluidsomgeving één van de oorzaken is voor het optreden van onrust en probleemgedrag. Dit komt volgens Kosters omdat mensen met dementie geluiden minder goed kunnen filteren. Daarnaast komt uit onderzoek van Istvandity (2017) dat beeld- en geluidsinterventies een positieve invloed kunnen hebben op de vermindering van onrust bij mensen met dementie.
De duur van een sessie op een huiskamer is doorgaans 60 minuten. De sessie begint met 15 min observatie en contact maken met de bewoners. Daarna volgt 30 -40 min uitvoering, en word de sessie afgesloten met (eventuele) nazorg.
Dat is waar muziektherapeuten in beeld komen, want geluid is immers ons medium, hetgeen wat wij vertalen naar muziek. Doormiddel van de muziektherapeutische stroming Environmental Music Therapy (EMT) en Community Music Therapy (CMT), beide stromingen binnen het muziektherapeutische jargon, wordt getracht invloed uit te oefenen op de geluidsomgeving van de gemeenschappelijke woonkamer waar zowel mensen met dementie als zorgpersoneel zich het grootste deel van de dag bevinden, om zo onrust bij beide groepen in die ruimte te verminderen.
Hiervoor heb ik een interventie ontwikkeld waarbij er door de toepassing van specifieke muziektherapeutische technieken (Bruscia, 1987) en de activering van bepaalde muzikale mechanismes (Juslin, 2013) in het brein van de luisteraar geprobeerd wordt om tot ontspanning te komen. De interventie bestaat uit een reeks van zes verschillende composities, die allen heel bewust gecomponeerd en geselecteerd zijn, en waar veel ruimte gelaten is om gebruik te maken van improvisatie, hetgeen wat centraal staat in de uitvoering van EMT om af te kunnen stemmen op de ruimte. Zo heeft de ruimte (woonkamer) bekeken vanuit deze stroming ook zijn eigen geluidsomgeving, en kan de geluidsomgeving van de ruimte (woonkamer) dus worden beïnvloed d.m.v. de muzikale aspecten en parameters van de interventie.
Een meerwaarde van het feit dat de uitvoering van de interventie plaatsvindt op een gemeenschappelijke woonkamer, is dat het daardoor een muziektherapeutische interventie op groepsniveau wordt. Uit onderzoek van Haslam et al. (2010) blijkt dat de effectiviteit van muziektherapie op groepsniveau bij mensen met dementie groter is dan op individueel niveau. Dit zou volgens hem te maken hebben met bijkomende sociale aspect van een groepssetting. De kracht van een groepssetting staat overigens ook centraal binnen de stroming CMT, hetgeen waar de interventie deels op gebaseerd.
Door de uitvoering plaats te laten vinden in de woonkamer wordt ook het zorgpersoneel betrokken bij de interventie, en ervaren zij de muziek als het ware samen met de bewoners. Dit zorgt niet alleen voor meer groepscohesie en verbinding tussen de beide groepen, maar kan ook leiden tot vermindering van onrust en spanning bij zorgpersoneel (Canga et al., 2012), en kan communicatie tussen patiënten en personeel bevorderen (Cassidy et al., 2022).
Bruscia, K. E. (1987). Improvisational Models of Music Therapy. http://ci.nii.ac.jp/ncid/BA0456778X
Canga, B., Hahm, C. L., Lucido, D., Grossbard, M. L., & Loewy, J. V. (2012). Environmental Music Therapy: A Pilot Study on the Effects of Music Therapy in a Chemotherapy Infusion Suite. Music And Medicine, 4(4), 221–230. https://doi.org/10.1177/1943862112462037
Cassidy, M., Hayes, R., Nevin, R., Griffin, A., Herbst, J., Mealy, B., Walsh, K., Donnelly, R., Harrison, H., Jariol, A., Joseph, L., & Carroll, K. (2022). 301 BENEFITS OF ENVIRONMENTAL MUSIC THERAPY IN AN ACUTE HOSPITAL. Age And Ageing, 51(Supplement_3). https://doi.org/10.1093/ageing/afac218.264
Haslam, C., Haslam, S. A., Jetten, J., Bevins, A., Ravenscroft, S., & Tonks, J. (2010). The social treatment: The benefits of group interventions in residential care settings. Psychology And Aging, 25(1), 157–167. https://doi.org/10.1037/a0018256
Juslin, P. N. (2013). From everyday emotions to aesthetic emotions: Towards a unified theory of musical emotions. Physics Of Life Reviews, 10(3), 235–266. https://doi.org/10.1016/j.plrev.2013.05.008
Kosters, J., Janus, S. I., Van Den Bosch, K. A., Andringa, T. C., Hoop, E. O., De Boer, M. R., Elburg, R. A., Warmelink, S., Zuidema, S. U., & Luijendijk, H. J. (2022). Soundscape Awareness Intervention Reduced Neuropsychiatric symptoms in nursing home residents with dementia: A Cluster-Randomized Trial with MOSART+. Journal Of The American Medical Directors Association, 24(2), 192-198.e5. https://doi.org/10.1016/j.jamda.2022.11.010